Dominikanin i największy teolog średniowiecza. Gdy paryscy mistrzowie spierali się o obecność Chrystusa w Eucharystii, złożył swoje odpowiedzi u stóp krzyża – i według przekazu usłyszał, że napisał słusznie.

Tomasz pochodził z możnego rodu z okolic Akwinu w południowych Włoszech. Wbrew woli rodziny wstąpił do dominikanów, uczył się u św. Alberta Wielkiego i wykładał w Paryżu, Neapolu i innych ośrodkach. Jego „Suma teologiczna” do dziś należy do fundamentów nauki Kościoła, a tradycja przypisuje mu teksty liturgii Bożego Ciała, w tym hymny „Pange lingua” i „Lauda Sion”.

W czasie swojej drugiej profesury w Paryżu znalazł się w samym środku sporu, który podzielił tamtejszych teologów. Chodziło o pytanie, jak pogodzić to, co odbierają zmysły – barwę, zapach, fakturę, ilość i wielkość chleba i wina – z prawdą wiary, że w Sakramencie obecne są Ciało i Krew Chrystusa. Jedni wychodzili od tego, co da się stwierdzić doświadczeniem, drudzy od tego, czego naucza wiara.

Ponieważ znano jego przenikliwość i świętość, mistrzowie spisali swoje stanowiska i poprosili go o rozstrzygnięcie. Tomasz, jak zawsze przy trudnych zagadnieniach, najpierw długo się modlił, a dopiero potem zwięźle spisał odpowiedź. Z kartami w ręku poszedł do kościoła, położył je na ołtarzu przy krzyżu i prosił Chrystusa, by pozwolił mu nauczać tej treści tylko wtedy, gdy jest prawdziwa, a jeśli zawiera błąd – by mu tego nie dopuścił.

Nie szukał potwierdzenia własnej mądrości; chciał mieć pewność, że nie wprowadzi w błąd swoich uczniów. Jego sekretarz, brat Reginald, i inni współbracia widzieli, jak podczas tej modlitwy ukazał się Chrystus. Wskazując na zapisane karty, powiedział, że Tomasz „słusznie napisał o tym Sakramencie” i dobrze rozwiązał postawione pytania – na tyle, na ile człowiek może je pojąć za życia na ziemi. Tomasz, pełen wdzięczności, trwał dalej na modlitwie.

Podobne wydarzenie tradycja wiąże z Neapolem: w dominikańskim kościele San Domenico Maggiore czczony jest krucyfiks, od którego Tomasz miał usłyszeć: „Dobrze napisałeś o mnie, Tomaszu”. Kilka miesięcy przed śmiercią przerwał pisanie, mówiąc, że wszystko, co stworzył, wydaje mu się słomą wobec tego, co zobaczył. Zmarł w 1274 roku w opactwie Fossanova, w drodze na sobór w Lyonie. Kanonizowano go w 1323 roku, a w 1567 roku ogłoszono doktorem Kościoła.